Τo «666» (The Apocalypse of John, 13/18) των APHRODITE’S CHILD, που κυκλοφόρησε το 1972 από τη Vertigo Records, δεν είναι απλώς ένας διπλός δίσκος progressive rock.
Πρόκειται για το κύκνειο άσμα ενός συγκροτήματος που ξεκίνησε ως ένα εμπορικό pop/psych-rock σχήμα και κατέληξε, μέσα από τη δημιουργική ιδιοφυΐα του
ΒΑΓΓΕΛΗ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, να παραδώσει ένα σκοτεινό, αβανγκάρντ και αποκαλυπτικό ηχητικό κομψοτέχνημα.
1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Η ΓΕΝΝΕΣΗ ΤΟΥ PROJECT
Από την Εμπορική Επιτυχία στη Ρήξη
Στα τέλη της δεκαετίας του '60, οι Aphrodite’s Child (Βαγγέλης Παπαθανασίου, Ντέμης Ρούσσος, Λουκάς Σιδεράς και Αργύρης Κουλούρης) σάρωναν τα ευρωπαϊκά charts με τεράστιες pop/rock επιτυχίες όπως τα "Rain and Tears", "It's Five O'Clock" και "I Want to Live". Ωστόσο, ο Βαγγέλης Παπαθανασίου έβλεπε τα στενά όρια της συμβατικής pop μουσικής ως εμπόδιο για την καλλιτεχνική του εξέλιξη.
Στα τέλη του 1970, ο Βαγγέλης πρότεινε τη δημιουργία ενός φιλόδοξου, διπλού concept άλμπουμ βασισμένου στο τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης: την Αποκάλυψη του Ιωάννη.
Το Όραμα και η Συνεργασία με τον Κώστα Φέρρη
Για τη μεταφορά του βιβλίου της Αποκάλυψης σε στίχους και concept, ο Βαγγέλης συνεργάστηκε με τον σκηνοθέτη ΚΩΣΤΑ ΦΕΡΡΗ. Ο Φέρρης δεν περιορίστηκε σε μια απλή θρησκευτική αφήγηση. Δημιούργησε ένα υπερρεαλιστικό, θεατρικό σενάριο:
Το Concept:
Ένας περιοδεύων θίασος τσίρκου παριστάνει την Αποκάλυψη του Ιωάννη μέσα σε μια τέντα. Καθώς η παράσταση εξελίσσεται, η πραγματική Αποκάλυψη λαμβάνει χώρα έξω από την τέντα, με τα όρια μεταξύ αναπαράστασης, θεάτρου και πραγματικότητας να καταρρέουν.
2. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ, ΣΤΟΥΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
Οι Ηχογραφήσεις στο Παρίσι
Περίοδος Ηχογράφησης: Late 1970 – Early 1971.
Στούντιο: Studio Europa Sonor, Παρίσι.
Ηχοσκηνoθεσία / Μηχανικός Ήχου: Roger Roche.
Προϋπολογισμός: Η παραγωγή κόστισε το αστρονομικό για την εποχή ποσό των $80.000 - $90.000.
Η Επιστροφή του Κουλούρη: Ο κιθαρίστας Αργύρης Κουλούρης, ο οποίος δεν είχε ακολουθήσει το γκρουπ στο Παρίσι το 1968 λόγω στρατιωτικής θητείας, επανενώθηκε με το συγκρότημα και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ηλεκτρική και ακουστική κιθαριστική ταυτότητα του δίσκου.
Η Καθυστέρηση και η Διαμάχη με τη Δισκογραφι κή
Αν και το άλμπουμ ολοκληρώθηκε στις αρχές του 1971, η δισκογραφική εταιρεία Mercury / PolyGram αρνήθηκε να το κυκλοφορήσει. Οι λόγοι ήταν πολλο
Εμπορικός Ρίσκος: Η εταιρεία περίμενε ένα άλμπουμ με pop singles και βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν διπλό, πειραματικό δίσκο progressive rock.
Θρησκευτική & Ηθική Κατακραυγή: Ο τίτλος «666» και το αποκαλυπτικό περιεχόμενο θεωρήθηκαν σατανιστικά ή βλάσφημα από τα στελέχ
η. Το «Σκανδαλώδες» Κομμάτι της Ειρήνης Παπά: Η ηχογράφηση του κομματιού «∞» (Infinity) με την Ειρήνη Παπά προκάλεσε σοκ.
Ο Βαγγέλης αρνήθηκε κατηγορηματικά να κόψει έστω και ένα λεπτό από το έργο. Μετά από πολύμηνο αδιέξοδο, η κυκλοφορία παραπέμφθηκε στη θυγατρική Vertigo Records, η οποία εξειδικευόταν στον προοδευτικό ήχο, και το άλμπουμ κυκλοφόρησε τελικά τον Ιούνιο του 1972
3. ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ (TRACK-BY-TRACK)
Το «666» είναι δομημένο σε 4 πλευρές βινυλίου, δημιουργώντας μια αδιάκοπη μουσική ρο
ΠΛΕΥΡΑ A: Η Προαναγγελία και οι Ιππότες
├── The System
├── Babylon
├── Loud, Loud, Loud
├── The Four Horsemen
└── The Lamb / The Seventh Seal
ΠΛΕΥΡΑ B: Η Φύση και τα Δεινά
├── Aegian Sea
├── Seven Bowls / The Wakening Beast
├── Lament / The Marching Beast
└── The Battle of the Locusts / The Beast
ΠΛΕΥΡΑ C: Το Χάος και η Ιεροτελεστία
├── Altamont / The Wedding of the Lamb
├── ∞ (Infinity) [Feat. Irene Papas]
└── Hic et Nunc
ΠΛΕΥΡΑ D: Η Κάθαρση
├── All the Seats Were Occupied (19:21)
└── Break
ΠΛΕΥΡΑ Α΄: Η Έναρξη του Δράματος
"The System" (0:23):
Εισαγωγικό ψαλμικό χορωδιακό πέρασμα που διακηρύσσει "We line up to the system", θέτοντας το πολιτικοκοινωνικό υπόβαθρο της Αποκάλυψης. "Babylon" (2:47):
Εκρηκτικό, γρήγορο psych-rock κομμάτι με τον Ντέμη Ρούσσο να τραγουδά με επιθετικότητα και το τύμπανο του Λουκά Σιδερά να δίνει έναν καταιγιστικό ρυθμό. "Loud, Loud, Loud" (2:42):
Ήρεμη, ατμοσφαιρική πιανιστική μελωδία όπου ο μικρός Daniel Koplowitz απαγγέλλει ένα ποίημα για την ελπίδα μετά την καταστροφ ή. "The Four Horsemen" (5:53):
Το διαχρονικό αριστούργημα του άλμπουμ. Βασισμένο σε ένα αργό, υποβλητικό riff, διαθέτει μία από τις κορυφαίες ερμηνείες στην καριέρα του Ντέμη Ρούσσου ("The first is white, the second is red..."). Η κιθάρα του Αργύρη Κουλούρη και τα πλήκτρα του Βαγγέλη κλιμακώνουν την ένταση με έναν μοναδικό τρόπο. "The Lamb" / "The Seventh Seal" (6:04): Οργανικά κομμάτια που συνδυάζουν παραδοσιακούς ανατολίτικους/βαλκανικούς ρυθμούς με δυτικά progressive synthesizer.
ΠΛΕΥΡΑ Β΄: Η Οργή της Φύσης
"Aegian Sea" (5:22):
Ένα ατμοσφαιρικό, διαστημικό κομμάτι όπου η ηλεκτρική κιθάρα του Κουλούρη «συνομιλεί» με τα συνθεσάιζερ του Βαγγέλη πάνω από τον ήχο των κυμάτων. Μια απαγγελία περιγράφει την εξαφάνιση της θάλασσα ς. "Seven Bowls" / "The Wakening Beast" / "Lament" (5:24): Σύντομες, εφιαλτικές συνθέσεις που περιγράφουν τις 7 φιάλες της οργής του Θεού.
"The Battle of the Locusts" / "Do It" / "Tribulation" / "The Beast" (6:38): Συνεχόμενα, γρήγορα οργανικά ξεσπάσματα με τζαζ-ροκ στοιχεία, έντονα κρουστά και πολυρυθμίε
ς.
ΠΛΕΥΡΑ Γ΄: Το Χάος και η Έκσταση
"Altamont" / "The Wedding of the Lamb" (8:11): Αναφορά στο μοιραίο φεστιβάλ του Altamont (1969), παραλληλίζοντας την κατάρρευση της κουλτούρας των hippies με την Αποκάλυψη.
"∞" (Infinity) (5:15): Το πιο αμφιλεγόμενο κομμάτι στην ιστορία της ελληνικής δισκογραφία
ς. Η σπουδαία ηθοποιός ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΠΑ συνοδεύεται μόνο από τα κρουστά του Βαγγέλη. Επαναλαμβάνει τη φράση "I was, I am, I is to come" εισερχόμενη σε μια κατάσταση θρησκευτικής/διονυσιακής έκστασης και παραληρήματος. (Σημείωση: Η πλήρης ηχογράφηση διήρκεσε 39 λεπτά, αλλά μονταρίστηκε στα 5 λεπτά για το άλμπουμ). "Hic et Nunc" (2:55):
Ένα λαμπερό, jazz-pop κομμάτι με πιάνο και σαξόφωνο (από τον Michel Ripoche), που λειτουργεί ως αντίθεση μετά τη σκοτεινή δίνη του "Infinity".
ΠΛΕΥΡΑ Δ΄: Η Μεγάλη Σύνθεση και η Έξοδος
"All the Seats Were Occupied" (19:21):
Ένα μνημειώδες sound-collage που καταλαμβάνει ολόκληρη την 4η πλευρ ά. Ο Βαγγέλης συνθέτει ένα αβανγκάρντ μωσαϊκό, αναμειγνύοντας μουσικά θέματα και φωνητικά από όλα τα προηγούμενα τραγούδια του δίσκου πάνω σε ένα υπνωτικό, ψυχεδελικό ja m. "Break" (2:59):
Το κλείσιμο του άλμπουμ. Μια μελαγχολική, μπαλάντα σε σύνθεση Βαγγέλη, την οποία ερμηνεύει με εξαιρετική ευαισθησία ο ντράμερ ΛΟΥΚΑΣ ΣΙΔΕΡΑΣ ("Do it, high or low, do it, yes or no...").
4. ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ
Μουσικά Όργανα και Καινοτομί ες
Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου χρησιμοποίησε μια πρωτοποριακή παλέτα οργάνων για την εποχή:
Hammond Organ & Moog Synthesizer: Δημιούργησαν τα απόκοσμα, διαστημικά ηχοτοπί
α. Mellotron, Vibraphone, Flute: Πρόσθεσαν συμφωνικές και progressive υφέ
ς. Παραδοσιακά Κρουστά & Σαχλέπι: Η περίφημη σημείωση στο εσώφυλλο "This album was recorded under the influence of Sahlep" προκάλεσε φήμες για χρήση ναρκωτικών, ενώ στην πραγματικότητα επρόκειτο για το παραδοσιακό ανατολίτικο ρόφημα!
Πολιτικές και Κοινωνικές Προεκτάσε ις
Αν και το άλμπουμ αντλεί τη θεματολογία του από τη Βίβλο, πολλοί μελετητές το ερμηνεύουν ως μια αλληγορία για:
Τη Στρατιωτική Δικτατορία στην Ελλάδα (1967-1974): Η καταπίεση, ο φόβος και η προσδοκία της ελευθερίας αντικατοπτρίζονται στους στίχου
ς. Την Κατάρρευση των Ψευδαισθήσεων του '60: Το τέλος του κινήματος των hippies, ο πόλεμος του Βιετνάμ και η κοινωνική αναταραχή στην Ευρώπη.
5. ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ (CREDITS)
Aphrodite's Chi ld
Βαγγέλης Παπαθανασίου (Vangelis): Πλήκτρα, Hammond, Moog synthesizer, πιάνο, φλάουτο, βιμπράφωνο, κρουστά, backing vocals, σύνθεση, ενορχήστρωση, παραγωγή.
Ντέμης Ρούσσος (Demis Roussos):
Μπάσο, κύρια φωνητικά (στα "Babylon", "The Four Horsemen", "The Lamb", "Hic et Nunc"). Λουκάς Σιδεράς (Lucas Sideras): Τύμπανα, κρουστά, κύρια φωνητικά στο "Break", backing vocals.
Αργύρης Κουλούρης (Silver Koulouris): Ηλεκτρική και ακουστική κιθάρα, κρουστ
ά.
Φιλοξενούμενοι Μουσικοί & Συντελεστ ές
Ειρήνη Παπά (Irene Papas): Φωνητικά στο "∞" (Infinity).
Κώστας Φέρρης (Costas Ferris):
Στίχοι, concep t. Χάρης Χαλκίτης: Σαξόφωνο, μπάσο, congas, backing vocal
s. Michel Ripoche:
Τρομπόνι, σαξόφων ο. John Forst:
Αφήγηση. Γιάννης Τσαρούχης: Απαγγελία ελληνικού κειμένου.
Roger Roche:
Μηχανικός ήχο υ. Giorgio Gomelsky:
Συντονισμός παραγωγής ("passing by").
6. Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ «666»
Όταν το «666» κυκλοφόρησε το 1972, το συγκρότημα είχε ήδη διαλυθε
Παρά τις αρχικές αμφισβητήσεις, το «666» αναγνωρίζεται σήμερα παγκοσμίως ω
Ένα από τα Top-10 σπουδαιότερα Progressive Rock άλμπουμ όλων των εποχών.
Ένας δίσκος-σταθμός που επηρέασε συγκροτήματα όπως οι Yes, οι King Crimson, οι Tangerine Dream, αλλά και μεταγενέστερα σχήματα της avant-garde και της heavy metal μουσική
ς.
Το «666» παραμένει ένα διαχρονικό μνημείο τόλμης, καλλιτεχνικής ελευθερίας και μουσικής ιδιοφυΐας, απόδειξη του τι μπορεί να συμβεί όταν η ελληνική μυθοπλασία και ψυχή συναντήσουν την παγκόσμια μουσική πρωτοπορία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου