ΟΙ KALEVALA RUNOSINGERS: ΟΙ ΒΑΡΔΟΙ ΤΟΥ ΠΑΓΟΥ

 

Στις παγωμένες εκτάσεις του Βορρά, εκεί που οι
λίμνες καθρεφτίζουν το λυκόφως και οι ψίθυροι των δασών μοιάζουν με αρχαία ξόρκια, γεννήθηκε μια παράδοση που έμελλε να αλλάξει τον χάρτη της παγκόσμιας μυθολογίας. Οι KALEVALA RUNOSINGERS δεν ήταν απλοί μουσικοί· ήταν οι φύλακες της μνήμης, οι αρχιτέκτονες της φινλανδικής ταυτότητας και οι πνευματικοί πρόγονοι των σύγχρονων κόσμων της φαντασίας.

---

Ο ΒΑΡΔΟΣ: ΟΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΕΣ ΤΩΝ ΡΟΥΝΩΝ (RUNOSINGERS)

Η λέξη «Ρούνος» (Runo) στη φινλανδική παράδοση δεν αναφέρεται μόνο στο αρχαίο γερμανικό αλφάβητο, αλλά σε μια συγκεκριμένη μορφή αρχαϊκού τραγουδιού. Οι RUNOSINGERS ήταν οι φορείς μιας προφορικής παράδοσης χιλιάδων ετών.

Δεν επρόκειτο για μια τυχαία απαγγελία. Η τέχνη τους βασιζόταν σε μια μοναδική τεχνική: δύο τραγουδιστές κάθονταν αντικριστά, κρατώντας ο ένας τα χέρια του άλλου, λικνιζόμενοι ρυθμικά μπρος και πίσω. Αυτή η σωματική σύνδεση δημιουργούσε μια πνευματική γέφυρα. Ο ένας τραγουδιστής ξεκινούσε έναν στίχο και ο άλλος τον επαναλάμβανε ή τον συμπλήρωνε, σε μια αέναη ροή που μπορούσε να κρατήσει ολόκληρες νύχτες δίπλα στη φωτιά.

---

ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ: ΤΟ ΚΑΝΤΕΛΕ (KANTELE)

Η φωνή των βάρδων συνοδευόταν από τον αιθέριο ήχο του KANTELE, ενός παραδοσιακού εγχόρδου της οικογένειας της ψαλτηρίου.

Σύμφωνα με τον μύθο, το πρώτο κάντελε δεν κατασκευάστηκε από ξύλο, αλλά από το σαγόνι ενός γιγάντιου λούτσου. Ο μάγος-βάρδος ΒΑΪΝΑΜΟΪΝΕΝ (VÄINÄMÖINEN), η κεντρική φιγούρα της φινλανδικής μυθολογίας, χρησιμοποίησε τα δόντια του ψαριού για κλειδιά και τις τρίχες από την ουρά ενός αλόγου του δάσους για χορδές.

Όταν ο ΒΑΪΝΑΜΟΪΝΕΝ έπαιζε το κάντελε, λέγεται πως όλα τα πλάσματα του δάσους σταματούσαν για να ακούσουν, τα δέντρα λύγιζαν τα κλαδιά τους και ακόμη και οι θεοί δάκρυζαν από την ομορφιά της μουσικής.

---

ΤΟ ΕΡΓΟ: ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΟΣ ΚΑΛΕΒΑΛΑ

Η ΚΑΛΕΒΑΛΑ (KALEVALA) είναι το οικοδόμημα πάνω στο οποίο στηρίχθηκε το φινλανδικό έθνος. Πρόκειται για μια συλλογή επικών ποιημάτων που συγκέντρωσε ο ELIAS LÖNNROT τον 19ο αιώνα, ταξιδεύοντας από χωριό σε χωριό και καταγράφοντας τις ψαλμωδίες των τελευταίων μεγάλων RUNOSINGERS.

Το έπος αφηγείται τη δημιουργία του κόσμου από το αυγό μιας πάπιας, τις μάχες των ηρώων της χώρας KALEVALA ενάντια στη σκοτεινή χώρα του Βορρά, την POHJOLA, και την αναζήτηση του SAMPO – ενός μυθικού αντικειμένου που φέρνει αμύθητα πλούτη και ευημερία.

---

Η ΕΠΙΡΡΟΗ ΣΤΟΝ J.R.R. TOLKIEN

Η επίδραση των RUNOSINGERS και της ΚΑΛΕΒΑΛΑ στον παγκόσμιο πολιτισμό είναι ανυπολόγιστη. Ο J.R.R. TOLKIEN, νεαρός φοιτητής τότε, ανακάλυψε τη φινλανδική γλώσσα και το έπος τους, γεγονός που τον συγκλόνισε.

• Ο Gandalf: Ο χαρακτήρας του σοφού μάγου βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στον ΒΑΪΝΑΜΟΪΝΕΝ, τον βάρδο που δεν χρησιμοποιούσε σπαθιά, αλλά τη δύναμη του λόγου και του τραγουδιού για να ασκήσει μαγεία.

• Η Γλώσσα των Ξωτικών: Η Quenya, η υψηλή γλώσσα των ξωτικών στον «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών», έχει τις ρίζες της στη δομή και τη μελωδικότητα της φινλανδικής γλώσσας.

• Το Σιλμαρίλλιον: Η δομή των μύθων του Tolkien και η τραγικότητα των ηρώων του (όπως ο Turin Turambar) αντλούν άμεση έμπνευση από τις σκοτεινές και ηρωικές ιστορίες της ΚΑΛΕΒΑΛΑ.

---

Η ΤΕΧΝΗ ΠΟΥ ΝΙΚΗΣΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Οι KALEVALA RUNOSINGERS δεν τραγουδούσαν απλώς για να διασκεδάσουν. Τραγουδούσαν για να κρατήσουν τον κόσμο σε ισορροπία. Για αυτούς, η γνώση της «καταγωγής» ενός πράγματος –είτε ήταν ο σίδηρος, είτε μια ασθένεια– μέσω ενός τραγουδιού, σου έδινε δύναμη πάνω σε αυτό.

Σήμερα, ο ήχος του KANTELE συνεχίζει να αντηχεί στη Φινλανδία, υπενθυμίζοντας πως οι «Βάρδοι του Πάγου» μπορεί να έφυγαν, αλλά οι ρούνοι τους παραμένουν ζωντανοί, χαραγμένοι στην ψυχή της παγκόσμιας λογοτεχνίας.