Hans Sachs

 Ο Hans Sachs (1494–1576), ο θρυλικός υποδηματοποιός της Νυρεμβέργης, δεν ήταν απλώς ένας τεχνίτης

που έφτιαχνε παπούτσια· ήταν ο "εγκέφαλος" της γερμανικής αστικής κουλτούρας του 16ου αιώνα. Οι ιστορίες του, που αριθμούν χιλιάδες, αποτελούν έναν καθρέφτη της μεσαιωνικής και αναγεννησιακής κοινωνίας, γεμάτες διδακτισμό, καυστικό χιούμορ και μια βαθιά αγάπη για τον απλό άνθρωπο.

---

1. Η ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΤΟΥ: ΤΑ "SCHWANK"

Ο Sachs τελειοποίησε το είδος του Schwank (εύθυμη αφήγηση ή φάρσα). Οι ιστορίες του δεν αφορούσαν μακρινούς ιππότες ή δράκους, αλλά την καθημερινότητα:

• Οι πρωταγωνιστές: Χωρικοί που προσπαθούν να ξεγελάσουν ο ένας τον άλλον, πονηροί φοιτητές, γκρινιάρηδες σύζυγοι, ιερείς που δεν τηρούν τους

  όρκους τους και τεμπέληδες μαθητευόμενοι.

• Ο στόχος: Πάντα υπήρχε ένα ηθικό δίδαγμα (Moral), αλλά αυτό σερβιριζόταν με άφθονο γέλιο. Ο Sachs πίστευε ότι η αμαρτία νικιέται καλύτερα όταν την γελοιοποιείς.

---

2. ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Α. "Ο ΜΑΘΗΤΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ" (Der fahrende Schüler im Paradies)

Μια από τις πιο διάσημες ιστορίες του. Ένας φτωχός, περιπλανώμενος φοιτητής φτάνει σε ένα αγρόκτημα. Μια απλοϊκή χήρα τον ρωτά από πού έρχεται κι εκείνος απαντά "από το Παρίσι" (Paris). Η γυναίκα ακούει "Παράδεισος" (Paradies) και τον ρωτά αν είδε τον μακαρίτη τον άνδρα της εκεί. Ο φοιτητής, αντιλαμβανόμενος την ευκαιρία, της λέει πως ο άνδρας της είναι ρακένδυτος και πεινάει στον Παράδεισο. Η γυναίκα του δίνει ρούχα και χρήματα για να του τα πάει. Όταν ο δεύτερος σύζυγός της επιστρέφει και καταλαβαίνει την απάτη, κυνηγά τον φοιτητή, αλλά τελικά πέφτει και ο ίδιος θύμα της πονηριάς του.

Το δίδαγμα: Η αφέλεια και η υπερβολική προσκόλληση στα υλικά αγαθά (ακόμα και μετά θάνατον) οδηγούν στην ανοησία.

Β. "Ο ΑΗ-ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΤΣΙΚΕΣ"

Σε αυτή την ιστορία, ο Άγιος Πέτρος παραπονιέται στον Θεό ότι η διακυβέρνηση του κόσμου είναι πολύ εύκολη και ότι θα μπορούσε να την κάνει κι εκείνος. Ο Θεός του αναθέτει μια απλή αποστολή: να φυλάξει μια μέρα ένα κοπάδι κατσίκες. Στο τέλος της ημέρας, ο Πέτρος επιστρέφει εξαντλημένος, γεμάτος γρατζουνιές, έχοντας χάσει τις μισές κατσίκες.

Το δίδαγμα: Η διακυβέρνηση απαιτεί απέραντη υπομονή και ταπεινότητα, και ο καθένας πρέπει να γνωρίζει τα όριά του.

Γ. "ΤΟ ΑΗΔΟΝΙ ΤΗΣ ΒΙΤΕΜΒΕΡΓΗΣ" (Die Wittembergisch Nachtigall)

Αυτή δεν είναι μια εύθυμη ιστορία, αλλά ένα αλληγορικό ποίημα που έκανε τον Sachs διάσημο σε όλη τη Γερμανία. Το "Αηδόνι" είναι ο Μαρτίνος Λούθηρος. Ο Sachs περιγράφει πώς το κελάηδισμα του αηδονιού (η διδασκαλία του Λούθηρου) ξυπνά τα ζώα του δάσους από το σκοτάδι και τη σιωπή που είχε επιβάλει το "λιοντάρι" (ο Πάπας).

Η σημασία: Εδώ ο Sachs δρα ως Φύλακας της Πνευματικής Μνήμης, χρησιμοποιώντας την τέχνη του για να στηρίξει τη Μεταρρύθμιση.

---

3. Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ

Ο Sachs χρησιμοποιούσε μια συγκεκριμένη "φόρμουλα" στις ιστορίες του για να είναι εύληπτες από το κοινό στις πλατείες και στις σχολές:

1. Knittelvers: Ένα στιχούργημα με ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία και σταθερό ρυθμό (8 ή 9 συλλαβές), που έμοιαζε με τον χτύπο του σφυριού στο αμόνι.

2. Διάλογος: Οι ιστορίες του ήταν γεμάτες ζωντανούς διαλόγους στη λαϊκή γλώσσα, γεγονός που τις έκανε ιδανικές για θεατρική αναπαράσταση.

---

4. ΤΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΤΟΥ (Fastnachtsspiele)

Πολλές από τις ιστορίες του γράφτηκαν για να παιχτούν τις μέρες του Καρναβαλιού (Fastnacht). Ήταν σύντομα έργα που παίζονταν σε πανδοχεία.

• Η ιστορία του "Ζευγαριού που μάλωνε": Ένας άνδρας και μια γυναίκα μαλώνουν για το ποιος κάνει τις πιο δύσκολες δουλειές. Αποφασίζουν να αλλάξουν ρόλους για μια μέρα, με καταστροφικά και ξεκαρδιστικά αποτελέσματα.

• Η κοινωνική κριτική: Μέσα από το γέλιο, ο Sachs υπενθύμιζε στους συμπολίτες του τις αξίες της οικογένειας, της πίστης και της εργασίας.

---

5. Ο ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΤΟΥ "ΜΑΝΤΟΥ"

Ο Hans Sachs πέθανε έχοντας γράψει πάνω από 4.000 Meisterlieder (τραγούδια) και εκατοντάδες δράματα. Η μεγαλύτερη ιστορία που είπε ποτέ ήταν η ίδια του η ζωή: ένας άνθρωπος που, παρά την ταπεινή του καταγωγή, κατάφερε να γίνει η "φωνή" της Νυρεμβέργης.

Όταν ο Ρίχαρντ Βάγκνερ έγραψε τους "Αρχιτραγουδιστές της Νυρεμβέργης", τοποθέτησε τον Sachs στο κέντρο ως τον σοφό κριτή που καταλαβαίνει ότι η τέχνη πρέπει να εξελίσσεται, αλλά πάντα πατώντας γερά στις ρίζες της παράδοσης.