Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΣΠΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΝΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Η τσιγγάνικη μουσική δεν είναι ένα ενιαίο είδος, αλλά ένα μωσαϊκό από ήχους που αντανακλούν τη μακρά και συχνά επώδυνη διαδρομή των Ρομά ανά τους αιώνες. Οι ρίζες της εντοπίζονται στην Βορειοδυτική Ινδία, από όπου οι πληθυσμοί αυτοί ξεκίνησαν τη μετανάστευσή τους γύρω στον 11ο αιώνα. Καθώς διέσχιζαν την Περσία, την Αρμενία και τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, οι μουσικοί τους λειτούργησαν ως "πολιτισμικοί επικονιαστές", απορροφώντας τοπικά στοιχεία και μπολιάζοντάς τα με τη δική τους ιδιοσυγκρασία.
Η μουσική των Ρομά χαρακτηρίζεται από μια μοναδική ικανότητα προσαρμογής. Στην Τουρκία, υιοθέτησαν τα μακάμια και τα σύνθετα ρυθμικά σχήματα, ενώ στα Βαλκάνια ενσωμάτωσαν τα πνευστά και τους ασύμμετρους ρυθμούς (όπως τα 7/8 ή τα 9/8). Το κύριο χαρακτηριστικό που συνδέει όλες αυτές τις παραδόσεις είναι ο αυτοσχεδιασμός και η συναισθηματική ένταση. Ο μουσικός δεν εκτελεί απλώς μια παρτιτούρα· αναπλάθει το κομμάτι σε κάθε εκτέλεση, μετατρέποντας τη λύπη σε "ντέρτι" και τη χαρά σε έκσταση.
Στην Κεντρική Ευρώπη, ιδιαίτερα στην Ουγγαρία, η τσιγγάνικη μουσική ταυτίστηκε με το βιολί. Οι "Lăutari" της Ρουμανίας και οι Ούγγροι τσιγγάνοι βιολιστές δημιούργησαν ένα στυλ που συνδύαζε την κλασική δεξιοτεχνία με λαϊκά μοτίβα. Αυτή η μουσική επηρέασε βαθύτατα κλασικούς συνθέτες όπως ο FRANZ LISZT και ο JOHANNES BRAHMS, οι οποίοι είδαν στους Ρομά την επιτομή της ελευθερίας και του πάθους.
ΤΟ ΦΛΑΜΕΝΚΟ: Η ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΑΝΔΑΛΟΥΣΙΑΣ
Στη νότια Ισπανία, η συνάντηση των Ρομά (Gitanos) με την εβραϊκή, την αραβική και την τοπική ανδαλουσιανή παράδοση γέννησε το FLAMENCO. Αυτή η τέχνη, η οποία περιλαμβάνει το τραγούδι (cante), τον χορό (baile) και την κιθάρα (toque), είναι ίσως η πιο αναγνωρίσιμη έκφανση της τσιγγάνικης κουλτούρας παγκοσμίως. Το φλαμένκο δεν είναι απλώς ψυχαγωγία· είναι ένας τρόπος επιβίωσης και έκφρασης της καταπίεσης που υπέστησαν οι Gitanos για αιώνες.
Το βαθύ τραγούδι, το Cante Jondo, είναι ο πυρήνας του είδους. Χαρακτηρίζεται από λαρυγγισμούς, μικροτονικές αναλύσεις και μια τραχιά φωνή που μοιάζει να βγαίνει από τα έγκατα της γης. Η έννοια του Duende – μια κατάσταση πνευματικής και συναισθηματικής έξαρσης – είναι απαραίτητη για κάθε αληθινή ερμηνεία. Χωρίς duende, η μουσική είναι απλώς τεχνική· με αυτό, γίνεται ιεροτελεστία.
Η κιθάρα στο φλαμένκο εξελίχθηκε από συνοδευτικό όργανο σε πρωταγωνιστή. Δεξιοτέχνες όπως ο PACO DE LUCIA έφεραν επανάσταση στο είδος, εισάγοντας στοιχεία τζαζ και χρησιμοποιώντας νέες τεχνικές στο κτύπημα των χορδών (rasgueado). Παρόλα αυτά, η βάση παραμένει πάντα ο ρυθμός (compás), ο οποίος κρατιέται με παλαμάκια (palmas) ή το κτύπημα των ποδιών (zapateado).
GYPSY JAZZ: Ο DJANGO REINHARDT ΚΑΙ ΤΟ MANOUCHE SWING
Στη Γαλλία της δεκαετίας του 1930, ένας νεαρός τσιγγάνος ονόματι DJANGO REINHARDT δημιούργησε ένα ολοκαίνουργιο μουσικό ιδίωμα: το GYPSY JAZZ (ή Jazz Manouche). Παρά το γεγονός ότι έχασε τη χρήση δύο δακτύλων του αριστερού του χεριού σε μια πυρκαγιά, ο REINHARDT ανέπτυξε μια εκπληκτική τεχνική στην κιθάρα που παραμένει αξεπέραστη μέχρι σήμερα. Μαζί με τον βιολιστή STEPHANE GRAPPELLI, ίδρυσαν το "Quintette du Hot Club de France".
Το Gypsy Jazz συνδυάζει την αμερικανική τζαζ της εποχής του με την τσιγγάνικη παράδοση των βαλς (musette) και των ρωσικών/ανατολικοευρωπαϊκών μελωδιών. Τα όργανα είναι αποκλειστικά έγχορδα: ακουστικές κιθάρες τύπου Selmer-Maccaferri, βιολί και κοντραμπάσο. Η απουσία κρουστών αναπληρώνεται από την τεχνική "la pompe" στην κιθάρα, η οποία δίνει έναν συνεχή, ωθητικό ρυθμό.
Αυτό το είδος μουσικής χαρακτηρίζεται από:
Ταχύτητα και δεξιοτεχνία: Οι σολίστ εκτελούν περίπλοκα περάσματα με απίστευτη ταχύτητα.
Χρωματισμούς: Χρήση κλιμάκων που θυμίζουν την Ανατολή.
Ζωντάνια: Μια αίσθηση γιορτής που προσκαλεί τον ακροατή να κινηθεί.
ΤΑ ΧΑΛΚΙΝΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Στα Βαλκάνια, η τσιγγάνικη μουσική πήρε μια διαφορετική, πιο εκκωφαντική μορφή μέσω των ορχηστρών χάλκινων πνευστών (Brass Bands). Αυτή η παράδοση ξεκίνησε τον 19ο αιώνα, όταν οι Ρομά μουσικοί άρχισαν να χρησιμοποιούν τα στρατιωτικά όργανα που άφηναν πίσω τους οι αποχωρούντες στρατοί (Οθωμανοί και Αυστροούγγροι). Στη Σερβία, την πΓΔΜ και τη Βουλγαρία, οι μπάντες αυτές είναι απαραίτητες σε κάθε γάμο, βάφτιση ή κηδεία.
Ο GORAN BREGOVIC και ο BOBAN MARKOVIC έκαναν αυτόν τον ήχο παγκοσμίως γνωστό. Η μουσική αυτή είναι ένας "εκρηκτικός" συνδυασμός πένθους και χαράς. Οι ρυθμοί είναι συχνά καταιγιστικοί, με το τούμπα και το ελικόνιο να κρατούν τη βάση, ενώ οι τρομπέτες και τα κλαρίνα αυτοσχεδιάζουν με δαιμονιώδη ταχύτητα.
Στην Ελλάδα, η συμβολή των Ρομά στη λαϊκή και παραδοσιακή μουσική είναι θεμελιώδης. Το κλαρίνο, το κατ’ εξοχήν όργανο της ελληνικής υπαίθρου, αναδείχθηκε μέσα από τα χέρια μεγάλων τσιγγάνων δεξιοτεχνών όπως ο ΤΑΣΟΣ ΧΑΛΚΙΑΣ και ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΑΛΕΑΣ. Επίσης, το τσιφτετέλι και τα βαριά λαϊκά τραγούδια φέρουν τη σφραγίδα της τσιγγάνικης ερμηνείας, η οποία δίνει έμφαση στο "πάθος" και τη συναισθηματική υπερβολή που αγγίζει την ελληνική ψυχή.
Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΚΗΝΗ ΚΑΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ
Στον 21ο αιώνα, η τσιγγάνικη μουσική συνεχίζει να εξελίσσεται, αποδεικνύοντας ότι δεν είναι ένα μουσειακό είδος αλλά ένας ζωντανός οργανισμός. Σχήματα όπως οι GIPSY KINGS έφεραν την rumba flamenca στα παγκόσμια charts, ενώ οι TARAFA DE HAIDOUKS από τη Ρουμανία απέδειξαν ότι η παραδοσιακή μουσική των χωριών μπορεί να κατακτήσει τις μεγάλες σκηνές του κόσμου.
Παράλληλα, έχει εμφανιστεί το ρεύμα του Electro Swing και του Balkan Beat, όπου DJs και παραγωγοί αναμειγνύουν παλιά τσιγγάνικα δείγματα (samples) με ηλεκτρονικούς ρυθμούς. Αυτή η ανάμειξη βοηθά στη διατήρηση της κληρονομιάς των Ρομά, συστήνοντάς την σε νεότερες γενιές που ίσως δεν είχαν ποτέ επαφή με το παραδοσιακό βιολί ή την καμπάνα.
Η τσιγγάνικη μουσική παραμένει μια παγκόσμια γλώσσα ελευθερίας. Παρά τις διώξεις, τον ρατσισμό και τις κοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κοινότητες των Ρομά, η μουσική τους παραμένει το πιο ισχυρό τους όπλο και η πιο λαμπρή τους προσφορά στον παγκόσμιο πολιτισμό. Είναι η μουσική που μας υπενθυμίζει ότι, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές, η τέχνη μπορεί να μεταμορφώσει τον πόνο σε ομορφιά.Στην τσιγγάνικη παράδοση, οι αφηγητές ιστοριών (Paramitshara) κατείχαν μια θέση εξίσου σημαντική, αν όχι σημαντικότερη, από εκείνη των μουσικών. Επειδή η κουλτούρα των Ρομά βασίστηκε για αιώνες στην προφορικότητα και όχι στον γραπτό λόγο, ο παραμυθάς ήταν ο "φύλακας της μνήμης" της φυλής.
Στην τσιγγάνικη παράδοση, οι αφηγητές ιστοριών (Paramitshara) κατείχαν μια θέση εξίσου σημαντική, αν όχι σημαντικότερη, από εκείνη των μουσικών. Επειδή η κουλτούρα των Ρομά βασίστηκε για αιώνες στην προφορικότητα και όχι στον γραπτό λόγο, ο παραμυθάς ήταν ο "φύλακας της μνήμης" της φυλής.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ PARAMITSHARI (ΑΦΗΓΗΤΗ)
Ο αφηγητής δεν ήταν ένας απλός ψυχαγωγός. Ήταν εκείνος που μετέφερε τις ηθικές αξίες, τους νόμους και την ιστορία της κοινότητας στις νεότερες γενιές. Οι αφηγήσεις γίνονταν συνήθως το βράδυ γύρω από τη φωτιά, δημιουργώντας μια ιεροτελεστία επικοινωνίας.
Η τέχνη της πειθούς: Ο καλός αφηγητής έπρεπε να έχει θεατρικότητα, να αλλάζει τη φωνή του και να χρησιμοποιεί έντονα τις χειρονομίες.
Η προσαρμοστικότητα: Όπως και στη μουσική τους, οι ιστορίες δεν ήταν ποτέ στατικές. Ο αφηγητής πρόσθετε λεπτομέρειες ανάλογα με το κοινό του, κάνοντας την ιστορία ζωντανή και επίκαιρη.
ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΜΥΘΩΝ
Οι μύθοι των Ρομά είναι ένα κράμα από αρχαίες ινδικές δοξασίες, χριστιανικά ή μουσουλμανικά στοιχεία (ανάλογα με την περιοχή) και δικές τους μοναδικές παραδόσεις.
1. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΘΕΟΣ (DEVEL)
Σε πολλούς μύθους, ο Θεός (Devel) παρουσιάζεται ως ένας τεχνίτης. Ένας γνωστός μύθος λέει ότι ο Θεός έπλασε τους ανθρώπους από πηλό και τους έψησε σε έναν φούρνο. Οι πρώτοι βγήκαν πολύ ανοιχτόχρωμοι (οι λευκοί), οι δεύτεροι κάηκαν (οι μαύροι), και την τρίτη φορά πέτυχε το τέλειο "χρυσαφένιο" χρώμα: τους Ρομά.
2. ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΦΥΣΙΚΟ
Οι ιστορίες είναι γεμάτες από οντότητες που επηρεάζουν την καθημερινότητα:
Mulo: Το πνεύμα των νεκρών που επιστρέφει. Οι ιστορίες με Mulo λειτουργούσαν συχνά ως προειδοποίηση για τον σεβασμό προς τους προγόνους.
Ushmaly: Πνεύματα της φύσης που μπορούσαν να βοηθήσουν ή να βλάψουν τον ταξιδιώτη.
3. Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ "ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΟΥ"
Πολλοί μύθοι προσπαθούν να εξηγήσουν τη νομαδική τους φύση. Ένας από τους πιο διαδεδομένους (και συχνά παρεξηγημένους) μύθους αφορά τα καρφιά της σταύρωσης του Χριστού, όπου σύμφωνα με την τσιγγάνικη εκδοχή, ένας τσιγγάνος σιδεράς έκλεψε το τέταρτο καρφί για να γλιτώσει τον Χριστό από επιπλέον πόνο, και ως ανταμοιβή, ο Θεός τους έδωσε την ελευθερία να περιπλανώνται σε όλο τον κόσμο.
Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΥΘΟΥ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
Οι ιστορίες και η μουσική ήταν αλληλένδετες. Πολλά τραγούδια (ειδικά τα μοιρολόγια και τα τραγούδια του δρόμου) είναι στην πραγματικότητα μελοποιημένες ιστορίες. Οι στίχοι περιγράφουν αληθινά γεγονότα, φυλακίσεις, έρωτες και προδοσίες, μετατρέποντας το προσωπικό βίωμα σε συλλογικό μύθο.
Σήμερα, η παράδοση του Paramitshari φθίνει λόγω της τεχνολογίας και της εγκατάστασης σε μόνιμες κατοικίες, αλλά η ανάγκη των Ρομά να αφηγούνται την ιστορία τους παραμένει ζωντανή μέσα από τον κινηματογράφο και τη σύγχρονη λογοτεχνία.
Ο αφηγητής δεν ήταν ένας απλός ψυχαγωγός. Ήταν εκείνος που μετέφερε τις ηθικές αξίες, τους νόμους και την ιστορία της κοινότητας στις νεότερες γενιές. Οι αφηγήσεις γίνονταν συνήθως το βράδυ γύρω από τη φωτιά, δημιουργώντας μια ιεροτελεστία επικοινωνίας.
Η τέχνη της πειθούς: Ο καλός αφηγητής έπρεπε να έχει θεατρικότητα, να αλλάζει τη φωνή του και να χρησιμοποιεί έντονα τις χειρονομίες.
Η προσαρμοστικότητα: Όπως και στη μουσική τους, οι ιστορίες δεν ήταν ποτέ στατικές. Ο αφηγητής πρόσθετε λεπτομέρειες ανάλογα με το κοινό του, κάνοντας την ιστορία ζωντανή και επίκαιρη.
ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΜΥΘΩΝ
Οι μύθοι των Ρομά είναι ένα κράμα από αρχαίες ινδικές δοξασίες, χριστιανικά ή μουσουλμανικά στοιχεία (ανάλογα με την περιοχή) και δικές τους μοναδικές παραδόσεις.
1. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΘΕΟΣ (DEVEL)
Σε πολλούς μύθους, ο Θεός (Devel) παρουσιάζεται ως ένας τεχνίτης. Ένας γνωστός μύθος λέει ότι ο Θεός έπλασε τους ανθρώπους από πηλό και τους έψησε σε έναν φούρνο. Οι πρώτοι βγήκαν πολύ ανοιχτόχρωμοι (οι λευκοί), οι δεύτεροι κάηκαν (οι μαύροι), και την τρίτη φορά πέτυχε το τέλειο "χρυσαφένιο" χρώμα: τους Ρομά.
2. ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΦΥΣΙΚΟ
Οι ιστορίες είναι γεμάτες από οντότητες που επηρεάζουν την καθημερινότητα:
Mulo: Το πνεύμα των νεκρών που επιστρέφει. Οι ιστορίες με Mulo λειτουργούσαν συχνά ως προειδοποίηση για τον σεβασμό προς τους προγόνους.
Ushmaly: Πνεύματα της φύσης που μπορούσαν να βοηθήσουν ή να βλάψουν τον ταξιδιώτη.
3. Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ "ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΟΥ"
Πολλοί μύθοι προσπαθούν να εξηγήσουν τη νομαδική τους φύση. Ένας από τους πιο διαδεδομένους (και συχνά παρεξηγημένους) μύθους αφορά τα καρφιά της σταύρωσης του Χριστού, όπου σύμφωνα με την τσιγγάνικη εκδοχή, ένας τσιγγάνος σιδεράς έκλεψε το τέταρτο καρφί για να γλιτώσει τον Χριστό από επιπλέον πόνο, και ως ανταμοιβή, ο Θεός τους έδωσε την ελευθερία να περιπλανώνται σε όλο τον κόσμο.
Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΥΘΟΥ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
Οι ιστορίες και η μουσική ήταν αλληλένδετες. Πολλά τραγούδια (ειδικά τα μοιρολόγια και τα τραγούδια του δρόμου) είναι στην πραγματικότητα μελοποιημένες ιστορίες. Οι στίχοι περιγράφουν αληθινά γεγονότα, φυλακίσεις, έρωτες και προδοσίες, μετατρέποντας το προσωπικό βίωμα σε συλλογικό μύθο.
Σήμερα, η παράδοση του Paramitshari φθίνει λόγω της τεχνολογίας και της εγκατάστασης σε μόνιμες κατοικίες, αλλά η ανάγκη των Ρομά να αφηγούνται την ιστορία τους παραμένει ζωντανή μέσα από τον κινηματογράφο και τη σύγχρονη λογοτεχνία.Στην αυγή του κόσμου, όταν ο χρόνος δεν ήταν παρά μια ανήσυχη σκιά πάνω στα νερά, ο DEVEL, ο Μεγάλος Τεχνίτης του Σύμπαντος, αποφάσισε να δώσει πνοή στη σιωπή. Δεν χρησιμοποίησε αστέρια ούτε ανέμους, αλλά έσκυψε πάνω από τη ζεστή κοιλιά της γης και πήρε στα χέρια του τον πηλό – την ίδια την ουσία της δημιουργίας.
Εκεί, στις όχθες ενός ποταμού που δεν έχει πια όνομα, ο Θεός άρχισε να πλάθει. Τα δάχτυλά του, έμπειρα από το κέντημα των γαλαξιών, δούλευαν το χώμα με μια τρυφερότητα που μόνο ένας δημιουργός γνωρίζει. Ήθελε να φτιάξει έναν καθρέφτη της δικής του ύπαρξης, ένα πλάσμα που θα περπατούσε στη γη και θα τραγουδούσε τη δόξα του φωτός.
Η ΠΡΩΤΗ ΔΟΚΙΜΗ: ΤΟ ΧΛΩΜΟ ΦΕΓΓΑΡΙ
Ο DEVEL άναψε έναν φούρνο από ηλιαχτίδες και ξύλα παλιάς ελιάς. Έπλασε την πρώτη μορφή και την τοποθέτησε μέσα στη φωτιά. Όμως, η αγωνία του ήταν τόσο μεγάλη, η ανυπομονησία του να δει το έργο του να αναπνέει τόσο έντονη, που άνοιξε την πόρτα πολύ νωρίς.
Το πλάσμα που βγήκε ήταν άψητο, στερημένο από το άγγιγμα της φλόγας. Το δέρμα του ήταν λευκό σαν το χιόνι που δεν έχει δει ήλιο, χλωμό σαν το φάντασμα του πρωινού.
"Είσαι η αρχή, αλλά σου λείπει η θέρμη," ψιθύρισε ο Θεός. Και έτσι γεννήθηκαν οι λευκοί άνθρωποι, παιδιά της βιασύνης και της πρώτης, άγουρης σκέψης.
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΟΚΙΜΗ: Η ΝΥΧΤΑ ΠΟΥ ΚΑΗΚΕ
Μαθαίνοντας από το λάθος του, ο Μεγάλος Τεχνίτης αποφάσισε να περιμένει. Έπλασε τη δεύτερη μορφή με ακόμα μεγαλύτερη προσοχή, σμιλεύοντας κάθε μυ και κάθε βλέμμα. Την έβαλε στον φούρνο και κάθισε να περιμένει, βυθισμένος στις σκέψεις του για την αιωνιότητα.
Όμως η σκέψη του Θεού είναι απέραντη και ο χρόνος δίπλα του χάνεται. Ξέχασε το πλάσμα μέσα στη φωτιά. Όταν θυμήθηκε και άνοιξε την πόρτα, η φλόγα είχε ποτίσει το κορμί ως το μεδούλι. Το δέρμα είχε πάρει το χρώμα του έβενου, τη σκοτεινή γοητεία της βαθιάς νύχτας, τη δύναμη του καμένου ξύλου που δεν λυγίζει.
"Είσαι η δύναμη, αλλά η φωτιά σε άγγιξε παραπάνω απ' όσο άντεχες," είπε ο DEVEL. Και έτσι γεννήθηκαν οι μαύροι άνθρωποι, παιδιά της υπομονής που έγινε λήθη.
ΤΟ ΤΕΛΕΙΟ ΨΗΣΙΜΟ: ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ ΤΗΣ ΓΗΣ
Την τρίτη φορά, ο Θεός δεν άφησε τίποτα στην τύχη. Έπλασε τη μορφή με όλη τη σοφία των προηγούμενων προσπαθειών. Στάθηκε μπροστά στον φούρνο με τις αισθήσεις του τεντωμένες. Άκουγε τον πηλό να τραγουδά καθώς η ζέστη τον μεταμόρφωνε. Μύριζε τον αέρα, περιμένοντας τη στιγμή που η γη θα γινόταν πνεύμα.
Όταν άνοιξε την πόρτα, το θαύμα ξεχύθηκε στο σύμπαν. Το πλάσμα που βγήκε είχε το χρώμα του ώριμου σιταριού κάτω από τον αυγουστιάτικο ήλιο. Ήταν ένα χρώμα χάλκινο, χρυσαφένιο, ζεστό σαν το μέλι και βαθύ σαν την κανέλα. Ήταν το χρώμα της τέλειας ισορροπίας, εκεί που η φωτιά και το χώμα έγιναν ένα, χωρίς να περισσεύει ούτε η σπίθα ούτε η ψύχρα.
"Εσύ," είπε ο DEVEL με τη φωνή του να αντηχεί σαν χορδή βιολιού, "είσαι το αριστούργημά μου. Έχεις τη ζέστη του ήλιου στο δέρμα σου και την ελευθερία του ανέμου στα μάτια σου. Δεν θα ανήκεις σε κανέναν τόπο, γιατί ολόκληρος ο κόσμος πλάστηκε για να τον περπατήσεις."
Και έτσι γεννήθηκαν οι ΡΟΜΑ. Παιδιά της τέλειας στιγμής, πλασμένα για να κουβαλούν πάνω στο σώμα τους το χρώμα της δύσης και της ανατολής, θυμίζοντας σε όλους ότι η ομορφιά βρίσκεται στο σωστό σμίξιμο της φωτιάς με τη γη. Από τότε, οι Ρομά περιπλανώνται, όχι γιατί χάθηκαν, αλλά γιατί ο Θεός τους έδωσε το χρυσαφένιο χρώμα της ελευθερίας, ώστε να μην μπορούν να ριζώσουν πουθενά παρά μόνο στην ίδια την ομορφιά της δημιουργίας.
.jpeg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου