Στις αχανείς σαβάνες και στις όχθες των ποταμών της Δυτικής Αφρικής, εκεί όπου η μνήμη αρνείται να
σβήσει, υπάρχει μια ξεχωριστή κάστα ανθρώπων. Είναι οι ΓΚΡΙΟ (Griots) – οι φύλακες του χρόνου, οι αρχιτέκτονες του λόγου και οι αιώνιοι θεματοφύλακες της προφορικής παράδοσης. Για τους λαούς Μαντίνκα, Βολόφ και Φουλάνι, ένας Γκριό δεν είναι απλώς ένας μουσικός· είναι η φωνή των προγόνων που αντηχεί στο σήμερα.
ΜΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΙΜΑ
Η ιδιότητα του Γκριό δεν επιλέγεται· κληρονομείται. Από το Μάλι και τη Σενεγάλη μέχρι τη Γουινέα και την Μπουρκίνα Φάσο, οι οικογένειες των Γκριό μεταφέρουν τα μυστικά τους από γενιά σε γενιά σαν ιερή σκυτάλη. Από την παιδική ηλικία, οι νέοι διδάσκονται την τέχνη της απομνημόνευσης: χιλιάδες ονόματα, ηρωικές μάχες, γενεαλογικά δέντρα αιώνων και οι νόμοι που κρατούν τις κοινότητες ενωμένες.
«Όταν πεθαίνει ένας Γκριό, είναι σαν να καίγεται μια ολόκληρη βιβλιοθήκη.»
ΟΙ ΨΙΘΥΡΟΙ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ
Ο ρόλος τους υπήρξε ανέκαθεν πολυδιάστατος. Στις χρυσές εποχές της Αυτοκρατορίας του Μάλι (13ος αιώνας), ήταν οι έμπιστοι σύμβουλοι των βασιλιάδων, οι διπλωμάτες που έσβηναν τις φωτιές του πολέμου με τη δύναμη της πειθούς τους. Σήμερα, παραμένουν οι κεντρικοί πυλώνες σε κάθε σημαντική στιγμή της ζωής: στους γάμους, στις γεννήσεις και στις τελετές, εκεί όπου η παρουσία τους επικυρώνει την κοινωνική συνέχεια.
Το έργο τους ντύνεται με τον ήχο εμβληματικών οργάνων που μοιάζουν να μιλούν με ανθρώπινη λαλιά:
Η ΚΟΡΑ: Μια μαγευτική άρπα-λαούτο με 21 χορδές, κατασκευασμένη από κολοκύθα και δέρμα, που παράγει ήχους κρυστάλλινους και ουράνιους.
ΤΟ ΜΠΑΛΑΦΟΝ: Το προγονικό ξυλόφωνο που δίνει τον ρυθμό στις επικές αφηγήσεις.
ΤΟ ΝΓΚΟΝΙ: Το αρχαίο έγχορδο που θεωρείται ο πρόγονος του μπάντζο.
ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΣΟΥΝΤΙΑΤΑ: Η ΦΩΝΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΣΩΠΑΕΙ
Η πιο λαμπρή στιγμή της τέχνης τους παραμένει το Έπος του Σουντιάτα Κεϊτά. Μια ιστορία θριάμβου, μαγείας και πεπρωμένου που οι Γκριό αφηγούνται εδώ και 800 χρόνια χωρίς να παραλείψουν ούτε μια λεπτομέρεια. Μέσα από τις δικές τους λέξεις, ο «Βασιλιάς Λιοντάρι» του Μάλι παραμένει ζωντανός, θυμίζοντας σε όλους ότι η ταυτότητα ενός λαού είναι το πιο πολύτιμο περιουσιακό του στοιχείο.
Σε έναν κόσμο που τρέχει ιλιγγιωδώς προς το μέλλον, οι Γκριό στέκουν εκεί, με μια Κόρα στα χέρια, για να μας θυμίζουν ότι αν δεν ξέρεις από πού έρχεσαι, δεν μπορείς να ξέρεις πού πηγαίνεις. Είναι οι «ζωντανές βιβλιοθήκες» που αρνούνται να κλείσουν, κρατώντας την καρδιά της Αφρικής ζωντανή, ρυθμική και αιώνια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου