DEEP PURPLE – SMOKE ON THE WATER

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΚΑΙ Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

Το «Smoke on the Water» κυκλοφόρησε το 1972 στο ιστορικό άλμπουμ Machine Head των Deep Purple. Αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο κιθαριστικό ριφ στην ιστορία της ροκ μουσικής, ενώ οι

στίχοι του εξιστορούν ένα πραγματικό, δραματικό συμβάν που έζησε το συγκρότημα.

Η Πυρκαγιά στο Καζίνο του Μοντρέ

Τον Δεκέμβριο του 1971, οι Deep Purple ταξίδεψαν στο Μοντρέ της Ελβετίας για να ηχογραφήσουν τον νέο τους δίσκο, χρησιμοποιώντας το κινητό στούντιο των Rolling Stones (Rolling Stones Mobile Studio). Σχεδίαζαν να ηχογραφήσουν στο συγκρότημα του Καζίνο του Μοντρέ.

Την παραμονή των ηχογραφήσεων, κατά τη διάρκεια μιας συναυλίας του Frank Zappa και των Mothers of Invention μέσα στο Καζίνο, ένας θαυμαστής εκτόξευσε μια φωτοβολίδα στην οροφή, η οποία ήταν κατασκευασμένη από μπαμπού. Η φωτιά εξελάγη αμέσως και κατέστρεψε ολοσχερώς το κτίριο.

Ο Καπνός πάνω από τη Λίμνη

Τα μέλη των Deep Purple παρακολουθούσαν έντρομα τη φωτιά από το ξενοδοχείο τους στην απέναντι όχθη της λίμνης της Γενεύης (Λίμνη Λεμάν). Ο μπασίστας Roger Glover ξύπνησε λίγες μέρες αργότερα έχοντας στο μυαλό του τη φράση «Smoke on the water» (Καπνός πάνω στο νερό), περιγράφοντας την εικόνα του καπνού που απλωνόταν πάνω από τη λίμνη. Ο Ian Gillan έγραψε αμέσως τους στίχους, καταγράφοντας βήμα προς βήμα τα γεγονότα εκείνης της νύχτας.

2. ΟΙ ΣΤΙΧΟΙ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ (ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)

We all came out to Montreux

On the Lake Geneva shoreline

To make records with a mobile

We didn't have much time

Frank Zappa and the Mothers

Were at the best place around

But some stupid with a flare gun

Burned the place to the ground

Smoke on the water, a fire in the sky

Smoke on the water...

They burned down the gambling house

It died with an awful sound

Funky Claude was running in and out

Pulling kids out the ground

When it all was over

We had to find another place

Swiss time was running out

It seemed that we would lose the race

Smoke on the water, a fire in the sky

Smoke on the water...

We ended up at the Grand Hotel

It was empty, cold, and bare

But with the Rolling truck Stones thing just outside

Making our music there

With a few red lights and a few old beds

We made a place to sweat

No matter what we get out of this

I know, I know we'll never forget

Smoke on the water, a fire in the sky

Smoke on the water...

3. ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΙΧΩΝ

Το «Smoke on the Water» λειτουργεί ως ένα μουσικό ημερολόγιο/ντοκουμέντο, καταγράφοντας με απόλυτη ειλικρίνεια και ακρίβεια την περιπέτεια του συγκροτήματος.

      [ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΚΑΖΙΝΟ ]                 [ Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ]
    ("Flare gun / Burned to the ground")         ("Smoke on the water / Fire in the sky")
                   │                                         │
                   └────────────────► [ Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ ] ◄───────┘
                              ("Grand Hotel / Making music")

Α. Η Χρονική Καταγραφή της Καταστροφής

Οι πρώτες δύο στροφές περιγράφουν την αφορμή του ταξιδιού και το ατύχημα. Η αναφορά στον Frank Zappa και στον «ανόητο με τη φωτοβολίδα» («some stupid with a flare gun») απαθανατίζει το στιγμιότυπο που άλλαξε τα πάντα.

Β. Ο Ήρωας της Βραδιάς: «Funky Claude»

Ο στίχος «Funky Claude was running in and out / Pulling kids out the ground» αναφέρεται στον Claude Nobs, τον ιδρυτή και διευθυντή του Φεστιβάλ Τζαζ του Μοντρέ, ο οποίος έσωσε δεκάδες νεαρούς θεατές οδηγώντας τους έξω από το φλεγόμενο κτίριο.

Γ. Η Δημιουργία μέσα από την Κρίση

Η τελευταία στροφή περιγράφει τη μετακόμισή τους στο άδειο Grand Hotel, όπου με μερικά κόκκινα φώτα και παλιά στρώματα στους τοίχους για ηχομόνωση κατάφεραν να ολοκληρώσουν τις ηχογραφήσεις.

4. ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΥΛΙΚΟ ΡΙΦ

Η απλότητα και η δύναμη του κιθαριστικού ριφ του Ritchie Blackmore είναι ο βασικός πυλώνας της διαχρονικότητας του τραγουδιού.

Ενότητα	Μουσικά Χαρακτηριστικά & Ενορχήστρωση
1. Το Ριφ του Ritchie Blackmore	Ο Blackmore παίζει διπλές νότες (τετάρτες) με τα δάχτυλα (χωρίς πέννα) σε κλίμακα $G minor$, εμπνευσμένος από τη 5η Συμφωνία του Beethoven, παίζοντας όμως το θέμα ανάποδα.
2. Η Σταδιακή Είσοδος	Το κομμάτι χτίζεται οργανικά: ξεκινά μόνη η κιθάρα, μπαίνει το hi-hat του Ian Paice, ακολουθεί το μπάσο του Roger Glover και το Hammond όργανο του Jon Lord, δημιουργώντας ένα ηχητικό τείχος.
3. Το Κιθαριστικό Σόλο	Ο Blackmore εκτελεί ένα από τα πιο μελωδικά και συγκροτημένα σόλο της καριέρας του, βασισμένο στην πεντατονική κλίμακα, με καθαρή και επιθετική επίθεση στις χορδές.
4. Η Ρυθμική Βάση	Ο Ian Paice προσφέρει ένα στιβαρό, swing-rock ρυθμικό υπόβαθρο που δίνει στο κομμάτι μοναδικό νεύρο.

5. Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

Το «Smoke on the Water» έγινε ο απόλυτος ύμνος της ροκ κιθάρας και το πρώτο τραγούδι που μαθαίνει σχεδόν κάθε νέος κιθαρίστας στον κόσμο. Μετέτρεψε μια καταστροφική πυρκαγιά σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πολιτισμικά ορόσημα της σύγχρονης μουσικής.