Πάμπλο Πικάσο

 

Ο Πάμπλο Πικάσο είχε μια βαθιά και πολυσύνθετη σχέση με τη μουσική, η οποία αποτέλεσε έναν από τους κεντρικούς πυλώνες του έργου του, ιδιαίτερα κατά την περίοδο του Κυβισμού. Αν και ο ίδιος δήλωνε συχνά ότι «δεν καταλαβαίνει τη μουσική», τα έργα του αποδεικνύουν το αντίθετο: τη χρησιμοποιούσε ως οπτική γλώσσα για να αναπαραστήσει τον ρυθμό, την αρμονία και τη δομή.

---

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΩΣ ΟΠΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ

Στα έργα που παραθέσατε, η μουσική δεν είναι απλώς το θέμα, αλλά το «εργαλείο» για να σπάσει η παραδοσιακή προοπτική:

• Ο Μουσικός ως Αρχέτυπο: Στους ΤΡΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΟΥΣ (Εικόνα 1), ο Πικάσο χρησιμοποιεί φιγούρες από την Commedia dell'arte (τον Αρλεκίνο και τον Πιερότο). Εδώ η μουσική συμβολίζει τη συνεργασία και τη σύνθεση διαφορετικών στοιχείων σε ένα ενιαίο σύνολο.

• Η Κιθάρα ως Γυναικείο Σώμα: Για τον Πικάσο, οι καμπύλες της κιθάρας (όπως φαίνονται στις Εικόνες 2 και 3) συχνά λειτουργούσαν ως μεταφορά για το ανθρώπινο σώμα. Η αποδόμηση του οργάνου σε γεωμετρικά σχήματα ήταν ένας τρόπος να εξερευνήσει την ανατομία μέσα από την αφαίρεση.

• Οπτικός Ρυθμός: Οι παράλληλες γραμμές των χορδών και τα πεντάγραμμα στις παρτιτούρες δημιουργούν έναν οπτικό «θόρυβο» ή «ρυθμό». Ακόμη και αν δεν ακούμε τη μουσική, τα μάτια μας ακολουθούν την επανάληψη των σχημάτων σαν να ήταν νότες.

---

ΣΥΝΘΕΤΙΚΟΣ ΚΥΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΟΛΑΖ

Η περίοδος του Συνθετικού Κυβισμού (περίπου 1912–1924) είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα μουσικά όργανα.

Τεχνική και Υλικά

• 
  
  Papiers Collés: Ο Πικάσο άρχισε να κολλάει πραγματικά αντικείμενα, όπως παρτιτούρες (Εικόνα 3). Αυτό έφερε την «πραγματικότητα» μέσα στην τέχνη.

• Η Πολυφωνία της Εικόνας: Όπως σε μια ορχήστρα ακούγονται πολλά όργανα ταυτόχρονα, έτσι και στα έργα του Πικάσο βλέπουμε το αντικείμενο από πολλές πλευρές ταυτόχρονα. Μια κιθάρα μπορεί να φαίνεται ταυτόχρονα από μπροστά, από το πλάι και σε τομή.

---

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΟΙ (1921)

Το έργο αυτό θεωρείται το αποκορύφωμα αυτής της σχέσης. Είναι ένας φόρος τιμής:

1. Στο Παρελθόν: Στους φίλους του (συχνά ταυτίζονται με τον Απολινέρ και τον Ζακόμπ).

2. Στη Δομή: Το έργο μοιάζει με κολλάζ, αλλά είναι εξ ολοκλήρου λάδι σε καμβά. Είναι μια «ψευδαίσθηση» κολλάζ.

3. Στην Αρμονία: Παρά τα έντονα χρώματα και τα αιχμηρά σχήματα, η σύνθεση είναι απόλυτα ισορροπημένη, θυμίζοντας μια καλοκουρδισμένη μουσική εκτέλεση.