ΟΙ ΤΡΟΒΕΡΟΙ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ: Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΙΚΗΣ ΚΑΙ ΛΥΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

 

Αν οι Τροβαδούροι ήταν οι εφευρέτες του "εκλεπτυσμένου έρωτα", οι Τροβέροι ήταν εκείνοι που τον συστηματοποίησαν, τον επέκτειναν και τον συνέδεσαν με τη γέννηση των μεγάλων ιπποτικών μυθιστορημάτων. Δρώντας περίπου από το 1150 έως το 1300 στις περιοχές της Πικαρδίας, της Καμπανίας και του Παρισιού, οι Τροβέροι χρησιμοποίησαν τη Langue d'oïl (την πρόγονο της σύγχρονης γαλλικής γλώσσας) για να αφηγηθούν τις δικές τους ιστορίες.

Η ΔΙΑΔΟΧΗ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ

Η τέχνη των Τροβέρων ξεκίνησε ως μια προσπάθεια της βόρειας αριστοκρατίας να μιμηθεί τη λάμψη των αυλών της Ακουιτανίας. Ωστόσο, η εξέλιξή τους πήρε διαφορετική τροπή:

1. 
   
   Αριστοκρατική Απαρχή: Η Ελεονώρα της Ακουιτανίας, μετακομίζοντας στο Παρίσι ως βασίλισσα της Γαλλίας, μετέφερε μαζί της το πνεύμα των Τροβαδούρων. Η κόρη της, Μαρία της Καμπανίας, έγινε η μεγαλύτερη προστάτιδα των Τροβέρων, ενθαρρύνοντας τη συγγραφή έργων που συνδύαζαν το τραγούδι με την αφήγηση.

2. Η Άνοδος των Αστών: Σε αντίθεση με τον Νότο, στον Βορρά η τέχνη πέρασε γρήγορα από τα κάστρα στις πόλεις. Στο Αράς (Arras), οι Τροβέροι ίδρυσαν τις Puy – λογοτεχνικές και μουσικές αδελφότητες όπου ευγενείς και πλούσιοι αστοί διαγωνίζονταν στη σύνθεση, προαναγγέλλοντας τους Meistersinger της Γερμανίας.

3. Από το Τραγούδι στο Βιβλίο: Οι Τροβέροι ήταν οι πρώτοι που άρχισαν να καταγράφουν συστηματικά τα έργα τους σε πολυτελή χειρόγραφα (chansonniers), διασφαλίζοντας ότι η "μνήμη" δεν θα βασιζόταν μόνο στην προφορική μετάδοση.

ΠΩΣ ΔΡΟΥΣΑΝ: ΟΙ "ΜΑΪΣΤΟΡΕΣ" ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ

Ο Τροβέρος ήταν ένας πιο "ακαδημαϊκός" δημιουργός σε σχέση με τον Τροβαδούρο. Η δράση του χαρακτηριζόταν από:

• Πολυπλοκότητα: Επινόησαν νέες φόρμες όπως το Rondeau, το Ballade και το Virelai.

• Θεματολογία: Ενώ ο έρωτας παρέμενε κεντρικός, οι Τροβέροι έδωσαν έμφαση στα Chansons de Geste (τραγούδια ανδραγαθίας) και στους θρύλους του Βασιλιά Αρθούρου.

• Συλλογικότητα: Συχνά συμμετείχαν σε "ποιητικές μονομαχίες" (Jeux partis), όπου δύο ποιητές διαφωνούσαν πάνω σε ένα ηθικό ή ερωτικό δίλημμα μπροστά σε ένα κοινό που έκρινε τον νικητή.

ΓΝΩΣΤΟΙ ΤΡΟΒΕΡΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥΣ

CHRÉTIEN DE TROYES: Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

Αν και κυρίως αφηγηματικός ποιητής, ο Κρετιέν ντε Τρουά ενσάρκωσε το πνεύμα του Τροβέρου. Είναι ο άνθρωπος που "θυμήθηκε" και κατέγραψε τις ιστορίες του Λάνσελοτ και του Γκράαλ. Η δράση του στην αυλή της Μαρίας της Καμπανίας καθόρισε τον τρόπο που η Ευρώπη φανταζόταν την ιπποσύνη για αιώνες.

ΡΙΧΑΡΔΟΣ Ο ΛΕΟΝΤΟΚΑΡΔΟΣ: Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ-ΤΡΟΒΕΡΟΣ

Ο διάσημος βασιλιάς της Αγγλίας ήταν γιος της Ελεονώρας και ένας ικανός Τροβέρος. Μια από τις πιο συγκλονιστικές ιστορίες της μεσαιωνικής μνήμης αφορά το τραγούδι του "Ja nus hons pris". Το έγραψε ενώ ήταν αιχμάλωτος του Ερρίκου ΣΤ' στη Γερμανία, εκφράζοντας το παράπονό του που οι φίλοι του τον ξέχασαν:

"Κανένας αιχμάλωτος δεν μπορεί να πει την ιστορία του με τέχνη, αν δεν πει τον πόνο του. Μα για παρηγοριά, μπορεί να φτιάξει ένα τραγούδι. Έχω πολλούς φίλους, μα τα δώρα τους είναι φτωχά... ας ξέρουν πως, όσο είμαι εδώ κλεισμένος, δεν έχουν πια τιμή."

ADAM DE LA HALLE: Ο ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ ΤΟΥ ΑΡΑΣ

Ο Αδάμ ήταν ο τελευταίος μεγάλος Τροβέρος και ο πρώτος που έγραψε μουσικό θέατρο. Η ιστορία του "Le Jeu de Robin et Marion" είναι η πρώτη "οπερέτα" της ιστορίας, μια ιστορία έρωτα μεταξύ βοσκών που διασκέδαζε τους αστούς των γαλλικών πόλεων, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη των Τροβέρων είχε πλέον εγκαταλείψει την αυστηρή ιπποτική απομόνωση.

ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΗΧΟΙ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ

Οι Τροβέροι χρησιμοποιούσαν παρόμοια όργανα με τους Τροβαδούρους, αλλά με κάποιες προσθήκες που ταίριαζαν στις κλειστές αίθουσες των πόλεων:

1. Rebec (Ρεμπέκ): Ένα μικρό έγχορδο σε σχήμα αχλαδιού, με πιο οξύ και διαπεραστικό ήχο από τη βιέλα, που συχνά έδινε τον ρυθμό στα χορευτικά τραγούδια.

2. Portative Organ (Φορητό εκκλησιαστικό όργανο): Ένα μικρό όργανο που ο μουσικός κρεμούσε από τον ώμο του. Με το ένα χέρι χειριζόταν το φυσερό και με το άλλο τα πλήκτρα.

3. Harp (Άρπα): Η άρπα του Βορρά είχε τριγωνικό σχήμα και μεταλλικές χορδές, προσφέροντας έναν ήχο που θεωρούνταν ο πιο "ευγενής" για να συνοδεύσει τις επικές αφηγήσεις.

4. Recorder (Φλάουτο με ράμφος): Χρησιμοποιούνταν για να εκτελεί τις περίπλοκες μελωδικές διακοσμήσεις ανάμεσα στις στροφές.

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥΣ

Οι Τροβέροι ήταν εκείνοι που μετέτρεψαν την προφορική παράδοση σε γραπτή κληρονομιά. Χάρη σε αυτούς, οι ιστορίες για τους ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης και οι μελωδίες της αυλικής αγάπης δεν χάθηκαν στον άνεμο, αλλά κωδικοποιήθηκαν και έγιναν η βάση της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Ήταν οι "Φύλακες της Μνήμης" που γεφύρωσαν τον κόσμο του κάστρου με τον κόσμο του βιβλίου.