Υπάρχει μια τέχνη, αρχαία όσο και η ίδια η ομιλία, που δεν γράφεται σε βιβλία ούτε χαράσσεται σε πέτρα. Είναι η τέχνη του να «πλέκεις» τις λέξεις με τη μελωδία, τις ιστορίες με τον ρυθμό. Από τις παγωμένες βόρειες θάλασσες μέχρι τις καυτές σαβάνες της Αφρικής και τις αυλές των μεσαιωνικών βασιλείων, οι Υφαντές των Θρύλων υπήρξαν πάντοτε εκεί, όρθιοι ανάμεσα στο πλήθος, κρατώντας μια λύρα, ένα
Εκεί που η γραμμή του ορίζοντα σβήνει μέσα στην κάψα της ημέρας και η σιωπή της νύχτας γίνεται σχεδόν απόκοσμη, ξεπροβάλλουν οι Υφαντές των Θρύλων της ερήμου. Για τους νομαδικούς λαούς, από τους
 |
| Ο Ραψωδός, έργο του Clovis Cazes (1913) |
Όλα ξεκινούν με το Kvasir, ένα ον που δημιουργήθηκε από το σάλιο των θεών και κατείχε την απόλυτη σοφία. Όταν ο Kvasir δολοφονήθηκε από δύο νάνους, το αίμα του αναμίχθηκε με μέλι, δημιουργώντας το Mead of Poetry (το Μέλι της Ποίησης). Όποιος έπινε από αυτό, μεταμορφωνόταν αμέσως σε σοφό ή ποιητή.
Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα διάκριση που συχνά προκαλεί σύγχυση. Σε αντίθεση με τους Bards (Βάρδους) των Κελτών ή τους μεταγενέστερους τροβαδούρους της Ευρώπης, οι Σκάλδοι δεν
Φωνητική Τέχνη: Η σκαλδική ποίηση βασιζόταν στον ρυθμό, την παρήχηση και την περίπλοκη δομή των λέξεων. Η απαγγελία ήταν μια μορφή "έντονου λόγου" ή ψαλμωδίας, όχι τραγουδιού.
Η Λύρα: Αν και έχουν βρεθεί σκανδιναβικές λύρες (όπως η Kravik lyre), αυτές συνδέονταν περισσότερο με τους "Harpar" (αρπιστές) που έπαιζαν σε γλέντια, και όχι απαραίτητα με τον επίσημο Σκάλδο που απήγγειλε τα κατορθώματα ενός βασιλιά.
Η Δύναμη του Λόγου: Για έναν Σκάλδο, το μοναδικό "όργανο" που χρειαζόταν ήταν η φωνή του. Η πολυπλοκότητα των στίχων του ήταν τόσο μεγάλη που η μουσική ίσως και να αποσπούσε την προσοχή του κοινού από τα κρυμμένα νοήματα (τα kennings).
.jpeg)
Ο Σκάλδος ήταν ο "δημοσιογράφος", ο ιστορικός και ο σύμβουλος επικοινωνίας της εποχής.
Ασυλία: Συχνά μπορούσαν να πουν σκληρές αλήθειες στον βασιλιά μέσω των στίχων τους χωρίς να τιμωρηθούν.
Πλούτος: Ένας καλός ύμνος ανταμειβόταν με χρυσά βραχιόλια, δαχτυλίδια και τιμητικές θέσεις στο τραπέζι του ηγεμόνα.
Μνήμη: Σε μια κοινωνία χωρίς γραφή (πριν τον εκχριστιανισμό), ο Σκάλδος ήταν ο μόνος τρόπος να μείνει το όνομα ενός πολεμιστή ζωντανό στους αιώνες.
"Τα ζώα πεθαίνουν, οι συγγενείς πεθαίνουν, εσύ ο ίδιος θα πεθάνεις. Αλλά η φήμη δεν
πεθαίνει ποτέ για εκείνον που την κέρδισε δίκαια." – Hávamál
ΣΕ ΠΟΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΝΗΚΟΥΝ;
Ίσως να σας είναι γνωστό το έργο του Ρωμαίου ποιητή Οβιδίου, οι «ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ». Αυτό το ποιητικό αριστούργημα, που υφαίνεται σε 15 βιβλία και 12.000 στίχους, γεννήθηκε μετά τον 1ο μ.Χ. αιώνα για να υμνήσει την αέναη μεταβολή. Μας αφηγείται τους μύθους της ελληνικής και ρωμαϊκής αρχαιότητας, όπου η μορφή των προσώπων και των πραγμάτων μεταμορφώνεται υπερφυσικά, αγγίζοντας τα όρια του θείου και του τραγικού.
Δεν είναι απλώς ένας τυφλός που βαδίζει. Είναι η ίδια η Ανθρωπότητα που ψηλαφίζει το πεπρωμένο της μέσα στο τραχύ ανάγλυφο της ύπαρξης. Ο BOUGUEREAU συλλαμβάνει τη στιγμή που η ιστορία γίνεται θρύλος και η σιωπή γίνεται τραγούδι.
Η ΛΥΡΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ Στην πλάτη του Ομήρου, η λύρα δεν είναι βάρος· είναι η άγκυρα του κόσμου. Σε έναν κόσμο που καταρρέει και αλλάζει, ο ποιητής κουβαλά τη μόνη αλήθεια που αντέχει: τον Λόγο. Οι χορδές της είναι βουβές στο οδοιπορικό, όμως κάθε πέτρα που αγγίζει το ραβδί του αντηχεί έναν στίχο από τα παλιά. Είναι ο περιπλανώμενος που, ενώ στερείται το φως των οφθαλμών, δωρίζει το φως της γνώσης σε όποιον τολμά να τον ακολουθήσει.
Ο ΔΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Ο νεαρός οδηγός δεν είναι ένας απλός βοηθός, αλλά ο Συνεχιστής. Η αντίθεση ανάμεσα στο στιβαρό, γερασμένο σώμα του Ομήρου και την εύπλαστη μορφή του νέου, δημιουργεί μια γέφυρα πάνω από το χάσμα του χρόνου. Ο ένας προσφέρει την όραση, ο άλλος το όραμα. Στο άγριο τοπίο, όπου οι σκύλοι γαβγίζουν στη σκιά του αγνώστου, η μόνη προστασία είναι αυτή η ιερή συμμαχία: η εμπειρία που καθοδηγεί και η νιότη που προστατεύει.
ΟΙ ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Στο δικό σου «σπίτι», την ενότητα για τους περιπλανώμενους, ο Όμηρος ενσαρκώνει τον απόλυτο Ξένο που είναι παντού οικείος.
Είναι ο οδοιπόρος που δεν αναζητά προορισμό, γιατί ο ίδιος είναι ο δρόμος.
Είναι η απόδειξη πως η τέχνη δεν χρειάζεται παλάτια για να ανθίσει, παρά μόνο έναν ανοιχτό ορίζοντα και μια ψυχή που αρνείται να σωπάσει.
Ο Όμηρος του Bouguereau μας ψιθυρίζει πως, ακόμα και στο πιο άγριο μονοπάτι, αν κρατάς τη λύρα σου σφιχτά και έχεις έναν σύντροφο να μοιραστείς το βήμα, το σκοτάδι δεν είναι παρά μια άλλη όψη του θείου φωτός.
Στην καρδιά ενός τοπίου άγριου και αδάμαστου, εκεί που οι βράχοι συναντούν τον ουρανό, ξετυλίγεται η αιώνια πορεία του πνεύματος. Ο WILLIAM-ADOLPHE BOUGUEREAU δεν ζωγραφίζει απλώς μια σκηνή από την αρχαιότητα, αλλά υμνεί την ιερή μοίρα του δημιουργού που δεν γνωρίζει σύνορα.
Η ΠΟΡΕΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ Ο Όμηρος, ο τυφλός ραψωδός, βαδίζει με το μέτωπο ψηλά, σαν να βλέπει με τα μάτια της ψυχής όσα η όραση δεν μπορεί να συλλάβει. Η λύρα του, δεμένη στην πλάτη του, είναι το βάρος και ταυτόχρονα το φτερό του – η μόνη του περιουσία στην αέναη περιπλάνηση. Κάθε του βήμα πάνω στις σκληρές πέτρες αντηχεί τον ρυθμό της «Ιλιάδας» και της «Οδύσσειας».
Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΕΩΝ Δίπλα του, ένας νεαρός οδηγός προσφέρει το σφρίγος του ως στήριγμα στη σοφία των αιώνων. Είναι μια συγκλονιστική στιγμή όπου η νιότη γίνεται τα μάτια του γήρατος και το γήρας γίνεται η φωνή της νιότης. Στο άγγιγμα των χεριών τους, η γνώση ρέει σαν ποτάμι, διασφαλίζοντας πως το τραγούδι δεν θα σβήσει ποτέ στη λήθη του χρόνου.
ΟΙ ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Στην ενότητα «Οι Περιπλανώμενοι της Τέχνης», αυτό το έργο στέκει ως φάρος. Μας θυμίζει πως ο αληθινός καλλιτέχνης είναι ένας αιώνιος οδοιπόρος. Δεν έχει πατρίδα, γιατί πατρίδα του είναι ο κόσμος όλος· δεν έχει σιωπή, γιατί ακόμα και η μοναξιά του είναι γεμάτη από τους ήχους της λύρας του.
Μια διαδρομή από το σκοτάδι προς το φως, από το χθες στο αύριο, μέσα από το μονοπάτι της απόλυτης ομορφιάς.
Το Heike Monogatari (Η Ιστορία των Χέικε) δεν αποτελεί απλώς ένα λογοτεχνικό κείμενο· είναι η ηχητική αποτύπωση μιας ολόκληρης κοσμοθεωρίας. Για την Ιαπωνία, το έπος αυτό λειτουργεί ως η απόλυτη ελεγεία για την πτώση των ισχυρών, μια υπενθύμιση ότι η δόξα, όσο λαμπρή κι αν είναι, μοιάζει με το «όνειρο μιας ανοιξιάτικης νύχτας». Σε μια ιστορική καμπή όπου η εκλεπτυσμένη αριστοκρατία του Κιότο έδινε τη θέση της στην τραχύτητα των Σαμουράι, το Heike Monogatari κατέγραψε τη μετάβαση αυτή με αίμα, ποίηση και μεταφυσικό δέος.
Η Αμφίεση: Παρόλο που δεν ήταν χειροτονημένοι βουδιστές μοναχοί με την πλήρη έννοια, ξύριζαν το κεφάλι τους και φορούσαν μοναχικούς χιτώνες. Αυτό τους έδινε μια «ιερή ασυλία» και τους επέτρεπε να περιπλανώνται ελεύθερα σε μια εποχή αυστηρών κοινωνικών περιορισμών.
Η πολυφωνία της Σβανέτιας (Svaneti) θεωρείται η πιο αρχαϊκή και σύνθετη μορφή του γεωργιανού πολυφωνικού τραγουδιού, το οποίο έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως "Αριστούργημα της Προφορικής και Άυλης Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας".
.jpeg)